Mondo cane – tom poetycki Jerzego Jarniewicza

Tom poetycki „Mondo cane” autorstwa Jerzego Jarniewicza, wydany przez Biuro Literackie 28 czerwca 2021 roku, to ważne wydarzenie na współczesnej polskiej scenie literackiej. Książka została uhonorowana prestiżową Nagrodą Literacką „Nike” w 2022 roku, co podkreśla jej znaczenie i wyjątkowość. Wiersze Jarniewicza, osadzone w kontekście osobistych przeżyć oraz szerszych zjawisk społecznych, składają się na obraz współczesnego świata, w którym splatają się różnorodne kryzysy i emocje.

Historia powstania i publikacji

Książka „Mondo cane” ukazała się najpierw w wersji papierowej 28 czerwca 2021 roku, a następnie w wersji elektronicznej 9 maja 2022 roku. Autor, Jerzy Jarniewicz, jest znanym poetą oraz krytykiem literackim, który w swoim dorobku ma wiele znaczących dzieł. Wydanie tomu zbiegło się z rosnącym zainteresowaniem poezją w Polsce, co dodatkowo podkreśliło wartość tego zbioru. Podczas ceremonii wręczenia Nagrody „Nike” w Bibliotece Uniwersyteckiej w Warszawie, Jarniewicz podkreślił rolę poezji jako koła ratunkowego w trudnych czasach i zwrócił uwagę na fakt, że tak niewielu ludzi obecnie sięga po ten gatunek literacki.

Znaczenie tytułu i tematyka utworów

Tytuł „Mondo cane” dosłownie oznacza „pieski świat”. Może być interpretowany zarówno w sensie metaforycznym, jak i dosłownym, odnosząc się do psów oraz ich miejsca w naszym życiu. Choć film „Pieski świat”, od którego tytuł pochodzi, nie wzbudził szczególnego zainteresowania Jarniewicza, to sam tytuł go zaintrygował. Poeta stwierdził, że tytuł jego książki nie jest przyganą, lecz raczej opisem stanu rzeczywistego, w którym żyjemy. Na okładce zbioru znajduje się zdjęcie psa autorstwa Piotra Janickiego, co dodatkowo wzmacnia związki między tytułem a zawartością tomiku.

Struktura zbioru

Zbiór „Mondo cane” składa się z 48 wierszy, z których wiele dotyczy tematów erotycznych. Jarniewicz zaznacza jednak, że chociaż jest to jego najbardziej osobista książka, nie można utożsamiać jej bohaterów wyłącznie z nim samym. Stwierdza on: „W moich wierszach jest mnie tyle, ile Stevena Spielberga w Indianie Jonesie.” To wskazuje na wielość perspektyw i podmiotów występujących w utworach. Wiersze poruszają zarówno miłość heteroerotyczną, jak i homoerotyczną, co podkreśla otwartość autora na różnorodność ludzkich relacji.

Różnorodność tematów

Jakub Skurtys określił tematykę zawartą w „Mondo cane” jako mieszankę doświadczeń szpitalnych, pandemicznych oraz podróżniczych. Wiersze oscylują między osobistymi refleksjami a szerszym kontekstem społecznym i kulturowym. Agnieszka Warnke zauważyła, że w utworach błąka się motyw śmierci oraz strat bliskich osób. Wojciech Szot również dostrzega różnorodność tematów poruszanych przez Jarniewicza i wskazuje na ich związek z ludzką cielesnością oraz egzystencjalnymi pytaniami.

Odbiór krytyczny

„Mondo cane” spotkało się z szerokim zainteresowaniem krytyków literackich. Pojawiło się co najmniej 23 recenzje tego zbioru, które zwracają uwagę na różnorodność formy i treści poezji Jarniewicza. Wiktoria Kozioł zauważa, że autor stworzył własny „montaż”, który składa się na współczesne Mondo cane. Karol Poręba natomiast stwierdza, że książka ta jawi się jako utwór bez granic – granice te są jednak istotne dla siły całego zbioru.

Paweł Kaczmarski docenił sposób, w jaki Jarniewicz opisuje granice intymności oraz relacje między erotyzmem a historią. Krytycy zgodnie zauważają głębię emocjonalną oraz bogactwo językowe zawarte w tej poezji. Tak różnorodne opinie potwierdzają wartość artystyczną i literacką „Mondo cane”, które staje się ważnym punktem odniesienia we współczesnej literaturze polskiej.

Wystawa związana z tomem

W pierwszej połowie 2023 roku Muzeum Narodowe w Szczecinie zorganizowało wystawę pt. „Mondo cane. Jak obsługiwać świat”, która nawiązywała do tytułu zbioru Jarniewicza oraz filmu „Pieski świat”. Wystawa stała się platformą do refleksji nad rolą poezji we współczesnym świecie oraz nad sposobami interpretacji rzeczywistości przez sztukę i literaturę. Ekspozycja oferowała zwiedzającym możliwość odkrycia nowych kontekstów związanych z tematyką książki oraz jej wpływem na kulturę wizualną.

Zakończenie

„Mondo cane” Jerzego Jarniewicza to nie tylko zbiór poezji – to także głęboka refleksja nad kondycją współczesnego człowieka oraz jego relacjami ze światem i innymi ludźmi. Dzięki bogatej tematyce oraz wielości form wyrazu, książka ta zyskała uznanie zarówno krytyków literackich, jak i czytelników. Uhonorowanie tomiku Nagrodą Literacką „Nike” potwierdza jego znaczenie na polskiej scenie literackiej. W obliczu licznych kryzysów społecznych i emocjonalnych przedstawionych przez autora, „Mondo cane” staje się ważnym głosem współczesności.

Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).