Aleksander Swieżawski – Życie i Działalność
Aleksander Maria Swieżawski, urodzony 3 stycznia 1924 roku we Lwowie, był znaną postacią w polskiej historiografii. Jako historyk, dr hab., poświęcił swoje życie badaniu dziejów Polski, a szczególnie regionu Mazowsza. Jego praca naukowa oraz działalność w różnych instytucjach edukacyjnych przyczyniły się do rozwoju historii jako dyscypliny naukowej w Polsce. Swieżawski był także aktywnym członkiem licznych towarzystw naukowych, co potwierdza jego zaangażowanie w popularyzację wiedzy historycznej.
Wczesne Lata i Edukacja
Swieżawski pochodził z rodziny ziemiańskiej, co wpłynęło na jego późniejsze zainteresowania oraz wartości. Jego ojciec, Tomasz Swieżawski, oraz matka, Maria z domu Kościelska, zapewnili mu solidne podstawy edukacyjne. W młodości uczęszczał do szkół powszechnych we Lwowie i Łaszczowie, a następnie kontynuował naukę w Gimnazjum im. Jana Długosza w Nowym Sączu. Tam ukończył trzy klasy przed wybuchem II wojny światowej.
Po rozpoczęciu działań wojennych, rodzina Swieżawskich przeniosła się do Łykoszyna. W 1942 roku, w ramach tajnego nauczania, Aleksander zdał maturę w Hrubieszowie. Jego życie w tym okresie było zdominowane przez działalność konspiracyjną; pracował w prasie podziemnej i angażował się w ruch oporu. W październiku 1942 roku dołączył do 9 Pułku Piechoty Legionów AK, co zapoczątkowało jego intensywne zaangażowanie w walkę o wolność Polski.
II Wojna Światowa i Po wojnie
W 1944 roku Aleksander uczestniczył w powstaniu warszawskim jako członek plutonu łączności na Żoliborzu. Niestety, po dekonspiracji został schwytany przez Niemców i trafił do Stalagu II A Neubrandenburg, gdzie zmuszony był pracować w trudnych warunkach. Po wojnie, 2 maja 1945 roku, został wyzwolony i przeszedł do brytyjskiej strefy okupacyjnej. Tam pracował jako urzędnik oraz robotnik, zdobywając doświadczenie życiowe i zawodowe.
Po powrocie do Polski w 1947 roku Aleksander podjął pracę jako urzędnik w fabryce papieru w Jeziornej. To właśnie tam rozpoczął nowy rozdział swojego życia, decydując się na kontynuację edukacji na Uniwersytecie Łódzkim. W 1951 roku musiał ponownie zdać maturę, aby móc kontynuować studia z zakresu filozofii i historii.
Kariera Akademicka
Studia na Uniwersytecie Łódzkim okazały się kluczowe dla przyszłości Swieżawskiego. W 1952 roku obronił pracę magisterską pt. „Sprawa chłopska w pismach księdza Wincentego Skrzetuskiego”, napisaną pod kierunkiem znanego historyka Bohdana Baranowskiego. Już wtedy wykazywał ogromne zainteresowanie historią społeczną oraz dziejami lokalnymi.
W latach 1951–1953 pracował w bibliotece Politechniki Łódzkiej, a od 1956 roku związany był z biblioteką Państwowej Wyższej Szkoły Filmowej. Jednocześnie nauczał przedmiotu nauka o książce i bibliotece w Państwowym Liceum Bibliotekarskim w Łodzi. W kolejnych latach jego kariera akademicka nabrała tempa; od 1957 roku był asystentem a później adiunktem w Instytucie Historii Uniwersytetu Łódzkiego.
W 1964 roku obronił pracę doktorską pt. „Ziemia bełska w latach 1388–1462”. Tematyka ta była dla niego szczególnie bliska, ponieważ dotyczyła dziejów regionu Mazowsza oraz jego kultury. Kolejnym znaczącym osiągnięciem była habilitacja na temat „Rawskie Księstwo Książąt Mazowieckich”. Doktoryzacja oraz habilitacja umocniły jego pozycję jako eksperta w dziedzinie historii regionalnej.
Dalsze Działalności Naukowe i Społeczne
Po zakończeniu pracy na Uniwersytecie Łódzkim Swieżawski podjął pracę na Wyższej Szkole Pedagogicznej w Częstochowie, gdzie pełnił funkcję kierownika Zakładu Historii Kultury Polskiej oraz dziekana Wydziału Humanistyczno-Pedagogicznego. Jego zaangażowanie nie ograniczało się jedynie do dydaktyki; był także współtwórcą Instytutu Historii Akademii Humanistyczno-Przyrodniczej im. Jana Długosza w Częstochowie.
Aleksander Swieżawski był aktywnym członkiem wielu towarzystw naukowych, takich jak Polskie Towarzystwo Historyczne czy Łódzkie Towarzystwo Naukowe. Był również członkiem założycielem Polskiego Towarzystwa Heraldycznego oraz honorowym członkiem Towarzystwa Przyjaciół Rawy Mazowieckiej.
Przed swoją śmiercią podejmowano starania o nadanie mu Honorowego Obywatelstwa Miasta Rawy Mazowieckiej za wkład w badanie historii tego regionu Polski.
Odznaczenia i Wyróżnienia
Aleksander Swieżawski został odznaczony wieloma nagrodami za swoje osiągnięcia akademickie oraz działalność społeczną. Wśród nich znalazły się Złota Odznaka Uniwersytetu Łódzkiego (1975), Złoty Krzyż Zasługi (1977) oraz Medal Zwycięstwa i Wolności 1945. Te wyróżnienia świadczą o uznaniu jego wkładu nie tylko w historiografię polską, ale również o jego zaangażowaniu obywatelskim oraz patriotycznym.
Zakończenie
Aleksander Swieżawski zmarł 14 lutego 2013 roku w Łodzi; jego życie
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).